Tôi từng trong veo – tôi từng là mạch sống. Tôi uốn lượn qua những ngọn núi, len lỏi qua làng quê, chan hòa trong từng mái nhà. Tôi là dòng suối đầu nguồn, là cơn mưa mùa hạ, là giọt nước trong lành mát rượi trên môi bạn. Nhưng rồi... con người đổ dầu nhớt lên tôi, vứt rác xuống tôi, giội thải hóa chất vào tôi. Mỗi ngày trôi qua, tôi lại trở nên đục ngầu hơn, độc hại hơn – và cũng chết dần trong chính cái vòng quay mà các bạn tạo ra.
Khi tôi không còn sạch nữa…
Tôi không phải là vô hạn. Tôi cũng biết đau.
Ở Việt Nam, theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hơn 90% nước thải sinh hoạt tại các vùn g nông thôn không được xử lý mà thải thẳng ra môi trường – tức là vào tôi. Bạn có biết điều đó nghĩa là gì không? Là mỗi lần bạn giặt giũ, rửa chén, hay thậm chí tắm gội... là một lần bạn đẩy tôi tới gần hơn với cái chết.
Tôi từng mát lành và chữa lành. Nhưng nay, tôi đang mang mầm bệnh.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng: khoảng 70% bệnh tật ở các nước đang phát triển có liên quan trực tiếp đến ô nhiễm nguồn nước. Đó là tiêu chảy, là tả, là kiết lỵ, là viêm gan A... Những căn bệnh tưởng chừng đơn giản nhưng đang cướp đi hàng triệu sinh mạng mỗi năm – đặc biệt là ở trẻ em.
Bạn không nhìn thấy tôi đau – nhưng tôi đang kêu cứu
Tôi không la hét. Tôi chỉ ngấm ngầm thay đổi.
Bạn có thể đi ngang qua một dòng sông, ngửi thấy mùi hôi bốc lên. Bạn có thể thấy màu nước đổi sang đen sẫm. Bạn có thể thấy cá chết nổi lềnh bềnh. Đó là những biểu hiện rõ nhất khi tôi bị tổn thương. Nhưng có những vết thương bạn không nhìn thấy – khi tôi thẩm thấu hóa chất từ thuốc trừ sâu, từ nước thải công nghiệp, từ rác thải nhựa không phân hủy… Tôi mang theo độc tố ấy, len vào đất, vào rau, vào gạo – và cuối cùng là vào chính cơ thể bạn.
Đừng nghĩ rằng bạn đang đứng ngoài câu chuyện này. Bạn ăn cơm, uống nước, tắm giặt mỗi ngày – tức là bạn đang tiếp xúc với tôi ở mọi trạng thái. Nếu tôi bẩn, không sớm thì muộn, cơ thể bạn cũng sẽ bị tấn công từ bên trong.
Hậu quả của ô nhiễm nước: Không chỉ là bệnh tật
Hãy tưởng tượng một tương lai không xa:
- Những cánh đồng không còn lúa trĩu bông vì đất đã quá mặn hoặc nhiễm hóa chất từ nguồn nước tưới tiêu.
- Cả làng khát nước sạch, phải xếp hàng lấy từng xô nước từ một chiếc xe bồn nhỏ giọt.
- Hệ sinh thái sụp đổ: cá không còn sống được, chim không còn nơi trú ngụ, và con người... bắt đầu bỏ chạy khỏi chính nơi họ từng gọi là quê hương.
Đó không phải là một kịch bản viễn tưởng. Đó là thực tại đang diễn ra tại nhiều nơi – từ miền Tây Việt Nam bị xâm nhập mặn, đến các khu công nghiệp thải ra kênh rạch đen ngòm.
Tôi cần bạn – như bạn từng cần tôi
Tôi chưa hết hy vọng. Nhưng tôi không thể tự chữa lành.
Bạn chính là người nắm giữ cơ hội thay đổi.
Chúng ta không thiếu giải pháp: từ xử lý nước thải sinh hoạt, thu gom rác đúng cách, hạn chế dùng hóa chất, đến trồng cây bảo vệ bờ sông. Quan trọng nhất, là ý thức bảo vệ nước sạch cần được gieo mầm trong mỗi hành động nhỏ hằng ngày – từ hộ gia đình đến doanh nghiệp, từ nông thôn đến thành thị.
- Đừng xả rác xuống sông, dù chỉ là một túi nylon nhỏ.
- Hãy tiết kiệm nước – vì nước sạch không tự nhiên mà có.
- Nếu bạn thấy ai đó gây ô nhiễm, đừng im lặng. Vì im lặng chính là tiếp tay.
“Nếu không thay đổi hôm nay, ngày mai bạn sẽ không còn tôi để mà cứu.”
Tôi là nước – và tôi từng là sự sống. Nhưng nếu con người tiếp tục hủy hoại tôi như hiện tại, sẽ đến một ngày, khi bạn khát khô cổ, tìm hoài không thấy giọt nước sạch nào, bạn mới hiểu rằng: thứ quý nhất trên đời này không phải vàng bạc, mà là tôi.
Hãy bảo vệ tôi – không vì tôi, mà vì chính bạn.
